Het klinkt als een simpele opdracht, maar wanneer ik mijn telefoon op de eerste avond van de Anti-Brain-Rot Experience daadwerkelijk afgeef, voelt het toch even vreemd. Niet omdat ik bang ben iets belangrijks te missen, maar omdat ik me realiseer hoeveel ruimte dat apparaat ongemerkt inneemt in mijn leven. Mijn telefoon is mijn camera, wekker, agenda, navigatie en vermaak in één. Het is vaak het eerste wat ik 's ochtends zie en het laatste voordat ik ga slapen. En nu ben ik hem vijf dagen kwijt. Voor het eerst ben ik echt offline.
Samen met vijf andere Nederlanders en vijf deelnemers uit het Verenigd Koninkrijk reis ik af naar het Oostenrijkse Lesachtal voor een digital detox experiment van Austria Info. Het idee is simpel: vijf dagen offline zonder telefoon, midden in een van de meest afgelegen en ongerepte dalen van Oostenrijk.
Op de dag van aankomst hebben we onze telefoons nog. Terwijl we door het landschap rijden, maken we foto's van de bergen en sturen we nog snel wat berichten naar vrienden thuis. Maar zodra we in het hotel aankomen, merk ik dat de omgeving langzaam alle aandacht opeist. Vanuit mijn kamer kijk ik uit op groene bergen die zo perfect zijn dat ze bijna nep lijken. Alsof iemand een gigantisch green screen voor het raam heeft geplaatst.
Tijdens het diner leer ik de groep beter kennen. We zijn allemaal gewend aan een leven waarin stilte vrijwel direct wordt opgevuld door een scherm. Toch hangt er ook een soort nieuwsgierigheid in de lucht. Wat gebeurt er eigenlijk als je die stroom aan prikkels even uitzet? Die avond leveren we onze telefoons in. En ben ik vanaf dan offline.
Wanneer ik later in bed lig, wil ik automatisch naar mijn nachtkastje grijpen om de tijd te checken. Pas dan realiseer ik me dat daar niets ligt. Geen scherm. Geen meldingen. Het voelt wel gek. Maar tegelijkertijd ook verrassend prettig.
Waarom Oostenrijk jongeren offline wil krijgen
De volgende ochtend begint met een lezing van neurobioloog Bernd Hufnagl over de invloed van digitale gewoontes op ons brein. Een van de dingen die me het meest bijblijft, is zijn uitspraak: "The dose makes the poison." Technologie is volgens hem niet het probleem. Het wordt pas een probleem wanneer ons brein nooit meer rust krijgt. Wanneer ieder leeg moment direct wordt gevuld met nieuwe informatie, nieuwe beelden of nieuwe prikkels.
Die gedachte vormt de basis van de Anti-Brain-Rot Experience van Austria Tourism. Met dit initiatief wil Oostenrijk aandacht vragen voor de impact van onze digitale gewoontes en laten zien hoe reizen kan bijdragen aan meer mentale rust en focus. Volgens de campagne stimuleert een verblijf in Oostenrijk activiteiten die nieuwe neurale verbindingen helpen vormen, zoals wandelen in het Alpenlandschap, het leren van traditionele vaardigheden en het actief deelnemen aan lokale ervaringen.
De lezing vormt de basis van de digital detox-reis. De Anti-Brain-Rot Experience is speciaal ontwikkeld voor jongeren uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk en draait om de vraag hoe we onze aandacht terug kunnen winnen in een wereld waarin schermen voortdurend om onze aandacht vragen.
“
Uit onderzoek blijkt dat 60% van de Britse Gen Z moeite heeft om zich langere tijd te concentreren zonder hun telefoon te checken. In Nederland ervaart 54% hetzelfde.
”
Bron: Onderzoek Woman online Brain Rot & Austria info
Lesachtal vallei waar stilte nog normaal is
Dat deze detox plaatsvindt in Lesachtal is geen toeval. De vallei ligt in het zuiden van Oostenrijk, vlak bij de Italiaanse grens, en staat bekend als een van de meest ongerepte gebieden van Europa. Hier heb je geen drukke skidorpen, grote winkelstraten of overvolle toeristische plekken. Wat me meteen opvalt, is de stilte. Niet de stilte van een afgesloten ruimte, maar de stilte van een landschap waarin nauwelijks verkeer rijdt. Wanneer ik buiten sta, hoor ik vooral vogels, stromend water en af en toe een koeienbel in de verte. Daarom is dat ook precies dat Lesachtal zo goed werkt voor een digital detox.
Wat gebeurt er als niemand naar zijn telefoon grijpt?
Het meest bijzondere van deze week blijkt uiteindelijk niet alleen maar de natuur te zijn. Het zijn de momenten ertussen. Tijdens het avondeten thuis gebeurt het bijna automatisch. Zodra een gesprek stilvalt, pakt iemand zijn telefoon. Misschien om een bericht te beantwoorden. Misschien om iets op te zoeken. Misschien gewoon uit gewoonte om nooit offline te zijn. Hier gebeurde dat niet. Als een gesprek stilvalt, blijft het soms gewoon even stil. En tot mijn verbazing voelt dat helemaal niet ongemakkelijk.
Misschien hielp het ook dat de groep vanaf het begin verrassend goed klikte. We waren met tien deelnemers tussen de twintig en dertig jaar oud, afkomstig uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Iedereen had er zin in en was heel positief omdat ze de volledig georganiseerde reis hadden gewonnen. Hoewel we elkaar nauwelijks kenden, ontstond er al snel een sfeer waarin iedereen oprecht nieuwsgierig was naar elkaar.
Wat me achteraf misschien nog wel het meest opviel, was dat we nauwelijks over onze telefoons praatten. Zodra we de telefoon moesten inleveren en we officieel offline waren, verdwenen ze eigenlijk naar de achtergrond. In plaats daarvan gingen gesprekken over werk, dromen, reizen en de dingen die ons bezighielden.
“
I want to learn a new craft because you leave no legacy online.
”
Alice Hopkinson-Woolley
De kracht van aandacht
Op de eerste dag volgden we een yogasessie midden in de bergen van Lesachtal. Niet in een wellnesscentrum, maar op een plek waar de natuur de achtergrond was. Daarna werden we verwelkomd door Helene en Peppi, een jong stel dat een oude boerderij in Lesachtal nieuw leven heeft ingeblazen.
Hun verhaal voelt bijna als een filmscript. Tijdens hun studie in Wenen leerden ze elkaar kennen, waarna ze elkaar jarenlang uit het oog verloren. Pas toen Helene ooit naar Lesachtal kwam om te kanoën, kwamen ze elkaar opnieuw tegen. Uiteindelijk besloten ze samen een oude boerderij te kopen en volledig op te knappen tot hun eigen plek.
Het was onmogelijk om niet geraakt te worden door hun enthousiasme. Terwijl Helene vertelde dat ze de avond ervoor samen met haar moeder honderden ‘’Schlipfkrapfen’’ (dit is een traditioneel pastagerecht uit de regio) had gevouwen, stond Peppi buiten boven een open vuur te koken. Telkens als we dachten dat het eten op was, verscheen hij weer met een nieuw bord. Wat me misschien nog wel het meest opviel, was de zorg waarmee alles werd voorbereid. Vegan, glutenvrij, lactosevrij: overal was rekening mee gehouden.
Offline leven volgens het ritme van de bergen
Een van de dingen die mij het meest zijn bijgebleven zijn de ontmoetingen met de lokale bevolking. Tijdens een kruidenwandeling met Klara Obernosterer werd duidelijk hoe sterk de band tussen de bewoners en hun omgeving nog altijd is. Klara nam ons mee langs planten die voor de meesten van ons niet meer waren dan groen langs het pad. Voor haar had iedere plant een verhaal. Regelmatig stopte ze plotseling, plukte een blad of bloem en hield die voor onze neus. Vervolgens volgde steevast hetzelfde bevel:
"Essen!"
En dus proefden we alles.
Vooral haar enthousiasme werkte aanstekelijk. Zo vertelde ze uitgebreid over brandnetels, die volgens haar tot de belangrijkste planten van de regio behoren vanwege hun positieve werking op het lichaam. Ook wees ze een paarse bloem (Rode Klaver) aan die traditioneel wordt gebruikt ter ondersteuning van het vrouwelijke hormoonsysteem. Binnen enkele seconden stonden alle vrouwen uit onze groep enthousiast van die plant te eten. Haar tuin zag eruit alsof de natuur volledig haar gang mocht gaan. Allemaal planten, kruiden en bloemen die door elkaar groeiden.
Wat me vooral opvalt, is hoe belangrijk familie hier is
Veel mensen wonen dicht bij hun ouders of schoonouders. Generaties helpen elkaar en veel gezinnen verbouwen nog een deel van hun eigen voedsel.
Ook tijdens het brood bakken bij de familie Guggenberger werd duidelijk hoe sterk het idee van zelfvoorzienend leven hier nog is. Op de boerderij liepen koeien, geiten en ganzen rond. Tanja Guggenberger vertelde hoe belangrijk het voor haar is om zoveel mogelijk zelf te maken en onafhankelijk te blijven van grote voedselketens. Terwijl wij ontspannen één brood stonden te kneden, moest ik lachen om het verschil tussen onze ervaring en haar dagelijkse realiteit. Voor ons voelde het als een rustgevende activiteit. Voor haar is het simpelweg onderdeel van het leven.
De lokale meiboomfeesten
Een van de leukste verrassingen van de week was misschien wel het bezoek aan een lokaal meiboomfeest. Rond 1 mei wordt in delen van Oostenrijk een versierde boomstam opgericht als teken van lente, vruchtbaarheid en verbondenheid in het dorp. Daar hoort ook een speelse traditie bij: dorpen proberen de top van elkaars meiboom te “stelen’’. Toen we hoorden dat er een feest was, stelde ik me eerlijk gezegd iets heel anders voor. Misschien een groot dorpsplein, livemuziek en honderden mensen. De werkelijkheid bleek een stuk bescheidener. Het feest vond plaats in de garage van de lokale brandweer. Toch bleek dat precies de charme.
Binnen stonden lange tafels, er werd gedronken en bijgepraat, en hoewel wij duidelijk buitenstaanders waren, voelde dat geen moment zo. Iedereen was nieuwsgierig, maakte een praatje en zorgde ervoor dat we ons welkom voelden. Juist dat bleef me bij. In een tijd waarin veel contact digitaal verloopt, zag ik hier hoe belangrijk lokale tradities en ontmoetingen nog altijd zijn. Het meiboomfeest draaide niet om entertainment of spektakel, maar simpelweg om samenkomen.
Een digital detox is niet alleen maar ontspannend
Toch is de week niet alleen maar rustgevend. Op de derde dag merk ik dat ik moe word. We zijn voortdurend samen, schakelen tussen Nederlands, Engels en soms Duits en hebben een behoorlijk vol programma. Juist op die momenten van de digital detox ontdek ik iets onverwachts en dat is hoe vaak ik mijn telefoon normaal gesproken gebruik als vluchtplek. Niet omdat ik iets belangrijks moet doen, maar omdat scrollen een makkelijke manier is om me even af te sluiten van de wereld. Zonder telefoon moet ik op zoek naar andere manieren om rust te vinden bijvoorbeeld door een wandeling of even alleen zitten. Daardoor ben ik veel vaker offline aanwezig in het moment. Dat klinkt eenvoudig, maar voor iemand die is opgegroeid met sociale media binnen handbereik blijkt het verrassend waardevol.
Levensechte dromen
Er was nog een onverwacht effect van vijf dagen zonder telefoon. Vrijwel iedereen begon opvallend levendig te dromen. Niet zomaar dromen, maar dromen die zo echt voelden dat je soms even moest nadenken of ze daadwerkelijk waren gebeurd.
Anouk was er bijvoorbeeld van overtuigd dat ze stiekem om elf uur 's avonds haar telefoon had gepakt en dat iemand haar daarop had betrapt. Pas toen ze wakker werd, realiseerde ze zich dat haar telefoon nog altijd veilig was opgeborgen en dat het hele scenario zich alleen in haar hoofd had afgespeeld. Teddy vertelde tijdens het ontbijt dat hij had gedroomd over een waterval van custard. Op zich al bijzonder, maar nog grappiger omdat we de dag ervoor daadwerkelijk een waterval hadden bezocht. Zo had bijna iedereen wel een verhaal.
Of het nu kwam door de frisse berglucht, minder schermtijd of simpelweg alle nieuwe indrukken van de week weet ik niet. Maar het werd een terugkerend gespreksonderwerp aan tafel. Alsof onze hersenen, nu ze niet meer voortdurend werden gevoed met nieuwe beelden en informatie, zelf extra verhalen begonnen te verzinnen.
Wat ik mee terugnam naar Nederland
Aan het einde van de reis krijgen we onze telefoons terug. Ik had verwacht dat ik daar enorm naar zou uitkijken, maar dat bleek helemaal niet zo te zijn. Natuurlijk kijk ik naar mijn berichten. Natuurlijk open ik mijn apps weer. Maar ik voel niet echt een opluchting. Eerder het tegenovergestelde. Het valt me op hoe snel de buitenwereld weer om aandacht begint te vragen.
Nu ik weer thuis ben, gebruik ik mijn telefoon nog steeds. Dat zal waarschijnlijk ook niet veranderen. Maar er is wel het een en ander waar ik meer aandacht aan besteed, namelijk mijn relatie met doom scrollen. Voor deze reis kon ik eindeloos door TikTok scrollen zonder erbij stil te staan. Nu merk ik veel sneller wanneer ik dat doe. En belangrijker: ik heb er minder behoefte aan. Ik leg mijn telefoon vaker weg en denk bewuster na over wat ik eigenlijk aan het doen ben.
Misschien omdat ik in Lesachtal heb ervaren hoe het voelt als die constante stroom aan prikkels er even niet is. Wat ik uiteindelijk uit Oostenrijk meeneem, is niet het idee dat technologie slecht is. Mijn telefoon blijft een handig hulpmiddel en sociale media zullen niet uit mijn leven verdwijnen.
Maar ook de gesprekken zijn me bijgebleven. Psycholoog Bardia Monshi vertelde dat er volgens hem twee bronnen van betekenis zijn in het leven: persoonlijke groei en diepe verbinding met mensen van wie je houdt. En die woorden raakten me. Misschien omdat die twee thema's eigenlijk voortdurend terugkwamen tijdens deze reis in Lesachtal. In de gesprekken met de groep. In de verhalen van de lokale ondernemers. In de families die al generaties lang in deze vallei wonen. En misschien zelfs in het feit dat we vijf dagen lang onze aandacht niet hoefden te verdelen tussen de mensen om ons heen en het scherm in onze hand.
“
Rust in je hoofd krijg je niet door minder te doen, maar meer aandacht geven aan wat je al doet
”
Fenna Bisschops
Voor de ervaring ben ik uitgenodigd door Austria Tourism om deel te nemen aan de Anti-Brain-Rot Experience in Lesachtal. Ik deel in dit artikel mijn eigen ervaringen, indrukken en persoonlijke bevindingen van deze onvergetelijke reis. Het programma werd georganiseerd en geleid door de geweldige Julia, Birgit en Viki. Zonder hun hadden wij niet zo'n zorgeloze reis gehad.
De Anti-Brain-Rot Experience is een vijfdaags programma in Oostenrijk waarbij deelnemers hun telefoon tijdelijk inleveren. Het initiatief is ontwikkeld om jongeren bewust te maken van hun digitale gewoontes en hen te laten ervaren hoe het is om meer tijd offline door te brengen.
De reis vond plaats in Lesachtal, een rustige vallei in het zuiden van Oostenrijk. Het gebied staat bekend om de natuur, berglandschappen en het relatief lage tempo van het dagelijks leven.
Ja. Tijdens het programma leverden de deelnemers hun telefoon in. Daardoor verdwenen sociale media, berichten en meldingen tijdelijk naar de achtergrond en ontstond er meer ruimte voor gesprekken, activiteiten en rust.
Met 'brain rot' wordt vaak verwezen naar mentale vermoeidheid die kan ontstaan door een constante stroom van digitale prikkels. Het programma onderzoekt hoe minder schermtijd en meer aandacht voor de omgeving kunnen bijdragen aan meer focus en mentale rust.
Op zoek naar verborgen parels-Trips over de grens
Een stedentrip naar Innsbruck: de perfecte mix van stad en bergen
Op zoek naar een bestemming waar stad en natuur elkaar ontmoeten? Dan is Innsbruck de plek. Op uitnodiging van Innsbruck Tourism mocht Honeyguide Anne-Floor met de Nightjet op ontdekking in deze veelzijdige stad in de Alpen. Ga je mee op avontuur?
Ontdek Zwitserland in de winter op een rustige en bijzondere manier: per trein. In dit blog reis je met Anne-Floor langs besneeuwde bergtoppen, spiegelende meren en sfeervolle dorpen. Perfect voor wie wil genieten van winterse landschappen, zonder ski’s. Lees meer.
Honeyguide Yalou ging op persreis naar Zuid-Duitsland en sluit haar reis af in Ulm. Ze deelt graag al haar tips en ontdekkingen. Ga je mee op stedentrip?
